11η Φεβρουαρίου 1936: Η εξαιρετικά βίαιη Χιονόπτωση στην καιρική ιστορία της Θεσσαλονίκης.

2019-02-02

Λίγα είναι τα επεισόδια χιονόπτωσης στην καιρική ιστορία της πόλης της Θεσσαλονίκης σαν και αυτό της 11ης Φεβρουαρίου του 1936, η οποία μνημονεύεται ακόμη και στο βιβλίο του Δ.Ζιακόπουλου (Ο καιρός: ο Γιος της Γης και του Ήλιου, Τόμος 2) ως εξαιρετικά βίαιη και που στοίχισε τον θάνατο σε πολλούς συνανθρώπους μας εντός και εκτός του τότε πολεοδομικού συγκροτήματος.

Σύμφωνα με την εφημερίδα της εποχής «ο Ταχυδρόμος», χιόνιζε από το πρωί πυκνά σε όλη την Θεσσαλονίκη και η οποία χαρακτηρίζεται «πρωτοφανής». Βλέποντας κανείς τους συνοπτικούς χάρτες της ημέρας εκείνης δεν του προξενεί εντύπωση ο χαρακτηρισμός αυτός. Σύμφωνα με τον ανταποκριτή της εφημερίδας το ύψος χιονιού μέσα και γύρω από την πόλη έφτασε και τα 50 εκατοστά (μισό μέτρο) και σε πολλά σημεία ακόμη και το ένα (1) μέτρο

Το αποτέλεσμα όπως ήταν φυσικό (ιδίως για εκείνη την εποχή) ήταν να παραλύσει κυριολεκτικά ολόκληρη η πόλη, με τα καταστήματα να κλείνουν, τον κόσμο να εγκαταλείπει τις δουλειές του, τις δημόσιες συγκοινωνίες να σταματούν και πολλά οχήματα να βρίσκονται αποκλεισμένα στο χιόνι (ενώ ανατράπηκαν δύο οχήματα στην περιοχή των Γιαννιτσών), ενώ στην πορεία ξεκίνησαν να διαπιστώνονται και οι πρώτοι θάνατοι. Τρομακτική είναι η δήλωση ότι οι μαθητές και οι μαθήτριες αναγκάσθηκαν να διανυκτερεύσουν στα αστυνομικά τμήματα διότι δεν ήταν δυνατό να επιστρέψουν στις κατοικίες τους, κάτι που υπονοεί ότι η κατάσταση ήταν πολύ άσχημη ήδη πριν από την δύση του ηλίου. Το τελευταίο στοιχείο συνηγορεί στην πεποίθηση ότι η χιονόπτωση πρέπει να ήταν εξαιρετικά σφοδρής έντασης αφού η χιονόπτωση πρέπει να ξεκίνησε μεταξύ προμεσημβρινών-πρώτων μεσημβρινών και μέσα σε λίγες ώρες η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή είχε καταστεί εξαιρετικά δύσκολη. 

Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα εφημερίδας της εποχής που αντικατοπτρίζει πλήρως την δυσμενή κατάσταση που επικρατούσε στην πόλη, καθώς και τα σοβαρά προβλήματα που δημιούργησε η κακοκαιρία ή αλλιώς ο «χιονοτυφώνας του αιώνα», για την πόλη, όπως χαρακτηρίζεται: ''«ΣΟΚ ΚΑΙ ΔΕΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ «ΤΥΦΩΝΑ» ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΣ 11/02/1936 Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΘΑΒΕΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΜΕΤΡΟ ΧΙΟΝΙ'' Το πρωινό εκείνης της ημέρας διαδοχικές σεισμικές δονήσεις με επίκεντρο τις Σέρρες είχαν ταράξει την βόρεια Ελλάδα (και την Θεσσαλονίκη) που συνοδεύοντας από δυνατή βοή. Πριν προλάβουν καν να ανησυχήσουν όμως οι κάτοικοι της πόλης ξέσπασε ο χιονοτυφώνας του αιώνα. Από πριν το μεσημέρι μέχρι και την δύση του ηλίου μια απίστευτης εντάσεως χιονοθύελλα έπληξε την πόλη και κάλυψε την πόλη με χιόνι ύψους 80-100 εκατοστών. Στις ανατολικές και τις πιο εσωτερικές συνοικίες της πόλης (Τούμπα-Καλαμαριά κτλ) και παραπάνω. Κατά το ξέσπασμα της χιονοθύελλας δεν έμεινε τίποτα όρθιο στον Θερμαϊκό κόλπο. Πάνω από 40 άνθρωποι πνίγηκαν από ναυάγια και ανατροπές πλοίων μεταξύ των οποίων το ατμόπλοιο «Παναγής» έξω από την Επανομή. Μέσα στην πόλη βρέθηκαν θαμμένοι 25-30 άνθρωποι στα χιόνια και άλλοι 40 στις γύρω περιοχές. Ο νομάρχης της κοινότητας Νυμφαίου στην Φλώρινα τηλεγραφεί ότι το ύψος του χιονιού έφτασε τα 3 μέτρα. Ολόκληρος ο θεσσαλικός κάμπος καλύφθηκε με χιόνια. Χιονόστρωση δέκα εκατοστών στον Βόλο. Νοτιότερα ανεμοθύελλα και κατακλυσμιαίες βροχές και το βράδυ έπεσε χιόνι και μέσα στις πόλεις του Πύργου, της Πάτρας και της Αθήνας (από το Μαρούσι και απάνω είχαμε χιονόστρωση). Τεράστιες ζημιές σε όλα τα λιμάνια. Στον Πειραιά και στο λιμάνι του Κερατσινίου ανατράπηκαν πολλά καΐκια και μικρά πλοία. Χιόνι έπεσε και στο Αργοστόλι Ο μετεωρολογικός σταθμός Σάμου κατέγραψε από τις 12:00 μέχρι και τις 18:00 της 11/02/1936 100 χιλιοστά βροχής

Βάσει των συνοπτικών χαρτών, η χιονόπτωση (όπως προκύπτει και από τις δηλώσεις) θα πρέπει να ξεκίνησε μεταξύ 11:00 π.μ και 13:00 μ.μ. Αιτία, ένα εκτενές βαρομετρικό χαμηλό το οποίο δημιουργήθηκε στην περιοχή του Ιονίου Πελάγους κινούμενο βόρεια-βορειοανατολικά (προς την Θράκη και την Μαύρη Θάλασσα) ενισχυόμενο με πίεση στο κέντρο του τουλάχιστον τα 990hPa (!). Μέχρι αργά το βράδυ της ίδιας ημέρας το σύστημα είχε κινηθεί ήδη αρκετά ανατολικά και τα φαινόμενα εάν δεν είχαν σταματήσει θα πρέπει να είχαν εξασθενήσει σημαντικά, κάτι που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η όλη κατάσταση διαμορφώθηκε μέσα σε λίγες ώρες και μάλιστα υπό το φως της μέρας. Στην οπισθοφυλακή του συστήματος δε, υπήρχε ένα εξαιρετικά ισχυρό ψυχρό μέτωπο το οποίο συνόδευαν θυελλώδεις, σφοδροί Β-ΒΔ άνεμοι εντάσεως τουλάχιστον 8 μποφόρ (μέσης έντασης) και πιθανώς ριπών που άγγιζαν ή και ξεπερνούσαν τα 9-10 μποφόρ. Τους θυελλώδεις Β-ΒΔ ανέμους ακολουθούσαν εξαιρετικά ψυχρές αέριες μάζες πολικής προέλευσης με την θερμοκρασία να πέφτει πολλούς βαθμούς κάτω από το 0ο.

Επιμέλεια άρθρου: Μάρκος Στέφανος Γεωργιάδης