‘Ανεμος Βαρδάρης

2018-05-23

Ο βαρδάρης ή αλλιώς Αξιώτης, είναι ένας ισχυρός και ψυχρός βόρειος-βορειοδυτικός άνεμος (όχι Δ-ΒΔος) που πνέει από τα ορεινά των Σκοπίων προς την κοιλάδα της Κ.Μακεδονίας και του Αξιού μεταφέροντας ψυχρές αέριες μάζες από τα βόρεια προς τις περιοχές αυτές (ιδιαίτερα στην περιοχή της Θεσσαλονίκης). Έχει πάρει το όνομά του από το ποτάμι του Αξιού ή αλλιώς bardarac στα σλαβικά. Ο βαρδάρης, ξεκινά την πορεία του από το υψίπεδο της περιοχής των Σκοπίων, στην συνέχεια διασχίζει την κοιλάδα του Αξιού και εισέρχεται στον ελλαδικό χώρο από το άνοιγμα (κανάλι) μεταξύ των βουνών Πάικου και Μπέλες και τελικά καταλήγει στον Θερμαϊκό κόλπο και το ΒΔ Αιγαίο.

Τύπος ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας που ευνοεί την εμφάνισή του: Ο βαρδάρης δημιουργείται από τον συνδυασμό των υψηλών πιέσεων στα νότια Βαλκάνια με τις χαμηλές πιέσεις στην περιοχή του Αιγαίου και της Α.Ευρώπης. Πιο συγκεκριμένα: ο αντικυκλώνας της κεντρικής Ευρώπης επεκτείνεται προς τα βορειοδυτικά Βαλκάνια καθώς ψυχρό μέτωπο κινείται νοτιοανατολικά, σχηματίζοντας ένα τόξο ροής του αέρα με κίνηση από τα Β-ΒΔ (Βαλκάνια) προς τα Ν-ΝΑ (ΒΔ Αιγαίο, Θερμαϊκός) παράλληλο με το ψυχρό μέτωπο (οι ισοβαρείς δηλαδή καμπύλες είναι πυκνές και ακολουθούν την κατεύθυνση της κοιλάδας του Αξιού προς τον Θερμαϊκό κόλπο και το ΒΔ Αιγαίο).Ο βαρδάρης παύει να πνέει μετά το πέρας του ψυχρού μετώπου, όταν οι ισοβαρείς καμπύλες παίρνουν κατεύθυνση κάθετη προς την κοιλάδα του Αξιού. Αυτό συμβαίνει όταν ο αντικυκλώνας επεκταθεί από τα ΒΔ Βαλκάνια προς την Μαύρη Θάλασσα. Όσο πιο ισχυρή είναι η βαροβαθμίδα (η διαφορά μεταξύ των υψηλών και χαμηλών πιέσεων) τόσο πιο ενισχυμένος είναι ο βαρδάρης (πυκνές ισοβαρείς παράλληλες στην κοιλάδα του Αξιού).

Ο βαρδάρης ανήκει στην κατηγορία των τοπικών ανέμων και είναι άνεμος τύπου Μπόρα. Είναι δηλαδή ένας ψυχρός καταβατικός άνεμος. Τα χιόνια που συσσωρεύονται κατά την διάρκεια του χειμώνα στο οροπέδιο ψύχουν τον αέρα που βρίσκεται στα χαμηλά στρώματα. Για τον λόγο αυτό, παρόλο που ολισθαίνει και βυθίζεται καθώς διέρχεται από το υψίπεδο των Σκοπίων προς την κοιλάδα του Αξιού, δεν παρατηρείται αξιόλογη θέρμανή του και παραμένει ψυχρός έως την θάλασσα, μεταφέροντας παράλληλα τις ψυχρές αέριες μάζες από τον βορά. Ο ψυχρός αέρας κυριολεκτικά ξεχύνεται από τα ανοίγματα μεταξύ των δύο βουνών και καναλιζόμενος, επιταχύνει αποκτώντας μεγάλη ταχύτητα, φθάνοντας την μέγιστη ταχύτητά του στην περιοχή της Θεσσαλονίκης (συνήθως φθάνει ή και ξεπερνά τα 8 μποφόρ). Ο βαρδάρης μπορεί να εμφανισθεί όλες τις εποχές του χρόνου (είναι ο επικρατούν άνεμος της Θεσσαλονίκης) αν και κάνει περισσότερο συχνά την εμφάνιση του κατά την διάρκεια του χειμώνα, οπότε και η διέλευση των ψυχρών μετώπων από την περιοχή μας είναι περισσότερο συχνή. Συνήθως πνέει για περίπου 24-48 ώρες και σπάνια για 3-4 συνεχόμενες ημέρες.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του βαρδάρη είναι ότι είναι ένας πολύ ξηρός άνεμος (δηλαδή δεν μεταφέρει υψηλά ποσοστά από υδρατμούς αλλά αντίθετα ξηρότερες και πιο ψυχρές αέριες μάζες). Αυτό οφείλεται στην ίδια την φύση της ψυχρότητας του ανέμου (όσο πιο ψυχρός είναι ένας άνεμος τόσο πιο χαμηλή η ποσότητα που διαθέτει σε υδρατμούς) αλλά και στην βύθιση του αέρα από τα υψίπεδα στα χαμηλότερα στρώματα. Έτσι μειώνει σε σημαντικό βαθμό τα ποσοστά της σχετικής υγρασίας στις περιοχές που επηρεάζει, όπως και την Θεσσαλονίκη από τους υδρατμούς που προέρχονται από τον Θερμαϊκό (τιμές έως και 20% σε σχετική υγρασία). Σε αυτό το τελευταίο (στην χαμηλή δηλαδή περιεκτικότητά του σε υδρατμούς) αλλά και στην ικανότητά του να καθαρίζει την πόλη από τους ρύπους. οφείλεται η άψογη διαύγεια, ορατότητα και η πολύ καλή ποιότητα της ατμόσφαιρας που επικρατεί στην πόλη μετά την επικράτησή του. Ο βαρδάρης ρίχνει πολύ αισθητά την θερμοκρασία με ακραίο παράδειγμα τις 12 και 13 Ιανουαρίου του 2003, οπότε η θερμοκρασία στην Θεσσαλονίκη έπεσε από τους 19 στους 2oc! (πτώση 17 ολόκληρων βαθμών Κελσίου μέσα σε λίγες ώρες).

Τέλος, σημαντικό είναι να διευκρινισθεί ότι ο βαρδάρης είναι άνεμος οργανωμένος καθ'ύψος (κυριαρχεί δηλαδή στις περισσότερες ατμοσφαιρικές στάθμες) ενώ η μεγάλη του ταχύτητα και η βύθισή του από άνω προς τα κάτω συμβάλει στην νεφοδιάλυση και στην επικράτηση αίθριου καιρού. Επομένως διαφέρει από τον επιφανειακό Β-ΒΔ άνεμο που επικρατεί στις περισσότερες περιπτώσεις αξιόλογης χιονόπτωσης στην πόλη και που οφείλεται στην ισχυρή βαροκλινικότητα και τον συνδυασμό ενός αντικυκλώνα στην περιοχή των Σκοπίων και ενός βαρομετρικού χαμηλού στην περιοχή του Ιονίου με κατεύθυνση προς την κεντρική ηπειρωτική Ελλάδα και το Αιγαίο και άρα στην σύγκλιση μεταξύ ψυχρών στα βόρεια αερίων μαζών και θερμότερων στα νότια. Ο επιφανειακός Β-ΒΔ άνεμος εδώ μεταφέρει ψυχρές αέριες μάζες από τα Σκόπια προς την περιοχή της Θεσσαλονίκης.

Επιμέλεια: Μάρκος Στέφανος Γεωργιάδης