ταιγίδες, πως δημιουργείται αυτο το εντυπωσιακό καιρικό φαινομένο;

2018-05-21

Οι καταιγίδες είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και ταυτόχρονα βίαια καιρικά φαινόμενα. Οι καταιγίδες συνοδεύονται αρκετές φορές από το χαλάζι, τους σίφωνες ξηράς ή θάλασσας (ανεμοστρόβιλοι και υδροστρόβιλοι αντίστοιχα) και το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η ραγδαία βροχόπτωση,σε πολλές περιπτώσεις οι ισχυροί άνεμοι και οι ηλεκτρικές εκκενώσεις. Με τον όρο ηλεκτρικές εκκενώσεις εννοούμε τις φυσικές διεργασίες που σημειώνονται είτε εντός του νέφους και μεταξύ των νεφών, είτε μεταξύ του νέφους και του εδάφους και οφείλονται στην ύπαρξη και αλληλεπίδραση αντίθετων ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων - ιόντων στην ατμόσφαιρα. Όταν οι φυσικές αυτές διεργασίες γίνονται εντός του νέφους ή μεταξύ αυτών και είναι ορατές, έχουμε το φαινόμενο της αστραπής και όταν ακούγεται της βροντής (η οποία οφείλεται στην απότομη και έντονη διαστολή του αέρα). Αντίθετα όταν η ηλεκτρική εκκένωση πραγματοποιείται μεταξύ νέφους και εδάφους, έχουμε το φαινόμενο του κεραυνού.Οι καταιγίδες δημιουργούνται αποκλειστικά και μόνο σε σύννεφα τύπου Cummulonimbus γνωστά και ως σωρειτωμελανίες. Οι σωρειτομελανίες είναι τα πιο ογκώδη και επιβλητικά νέφη στην ατμόσφαιρα, η βάση των οποίων ξεκινά μερικά εκατοντάδες μέτρα πάνω από την επιφάνεια και εκτείνονται μέχρι και αρκετά χιλιόμετρα στην ατμόσφαιρα. Το εσωτερικό τους είναι πάντα σκοτεινό (λόγω της έντονης απορρόφησης του φωτός) και στην όψη τους μοιάζουν με πύργους. Τα αίτια δημιουργίας των καταιγίδων μπορεί να είναι είτε θερμικά, είτε δυναμικά. Οι θερμικές καταιγίδες, που επικρατούν κυρίως κατά το θέρος, οφείλονται στην ύπαρξη αστάθειας μεταξύ των ατμοσφαιρικών στρωμάτων του αέρα (έντονη θερμοκρασιακή διαφορά). Ο αέρας καθώς θερμαίνεται ως ελαφρύτερος πλέον, ανυψώνεται και ψύχεται αδιαβατικά ακολουθούμενος από συμπύκνωση των υδρατμών του και δημιουργία νέφους. Οι μετωπικές καταιγίδες προκύπτουν από την ύπαρξη κάποιας ατμοσφαιρικής διαταραχής (βαρομετρικό χαμηλό) και μετωπικής δραστηριότητας στην επιφάνεια (θερμό,ψυχρό μέτωπο κτλ). Και στις δύο περιπτώσεις απαραίτητη προϋπόθεση είναι αφενός η ύπαρξη κάποιου αιτίου που θα ανυψώσει την αέρια μάζα και θα την οδηγήσει σε συμπύκνωση των υδρατμών της καθώς ψύχεται και αφετέρου η ύπαρξη επαρκούς υγρασίας στην ατμόσφαιρα. Όταν πλέον οι υδρατμοί έχουν συμπυκνωθεί σε υδροσταγονίδια και αποκτήσουν αρκετό βάρος ικανό να υπερνικήσει το ανοδικό ρεύμα, τότε πέφτουν με την βοήθεια του καθοδικού ρεύματος και φτάνουν στο έδαφος με το φαινόμενο της βροχής. Εάν για κάποιον λόγο οι σταγόνες δεν προλάβουν να πέσουν στο έδαφος (όπως στην περίπτωση που αυτές εξατμιστούν λόγω πολύ υψηλής θερμοκρασίας κοντά στο έδαφος) τότε έχουμε το φαινόμενο της ξηρικής καταιγίδας.

Τα τρία στάδια της δημιουργίας: Ανάπτυξη, Ωρίμανση και ΔιάλυσηΑνάπτυξη: Στην φάση της ανάπτυξης που διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά, ο αέρας εξαναγκάζεται από την ύπαρξη θερμικού ή δυναμικού αιτίου σε ανοδική κίνηση και στην συνέχεια ψύχεται και συμπυκνώνονται οι υδρατμοί του όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα. Στην φάση αυτή επικρατούν ακόμη τα ανοδικά ρεύματα και τα υδροσταγονίδια δεν έχουν αποκτήσει ακόμη αρκετό βάρος ικανό να τα υπερνικήσουν.

Στην φάση αυτή δημιουργείται ο σωρειτωμελανίας. Ωρίμανση: Στην φάση της ωρίμανσης που διαρκεί περίπου 30 λεπτά, τα καθοδικά ρεύματα γίνονται αρκετά ισχυρά και το βάρος των υδροσταγονιδίων τόσο ώστε είναι ικανό πια να υπερνικήσει τα ανοδικά και να πέσουν στο έδαφος. Στην φάση αυτή πέφτουν οι πρώτες σταγόνες στο έδαφος και γρήγορα η ένταση της βροχής αυξάνεται ραγδαία. Οι ηλεκτρικές εκκενώσεις συμβαίνουν ακριβώς στην φάση αυτή της ωρίμανσης του σωρειτωμελανία. Να σημειωθεί ότι με τα καθοδικά ρεύματα απελευθερώνονται πολύ ψυχρές αέριες μάζες από το εσωτερικό του νέφους που ρίχνουν αισθητά την θερμοκρασία στην επιφάνεια και πολλές φορές δημιουργούν ισχυρούς ανέμους.Διάλυση: Στην φάση της διάλυσης, τα καθοδικά ρεύματα πλέον δεν είναι τόσο ισχυρά, οπότε η βροχή σταματά, το ίδιο και η ανατροφοδότηση του νέφους μέσω των ανοδικών και καθοδικών κινήσεων, οπότε ο σωρειτωμελανίας οδηγείται σε διάλυση και ο καιρός καθίσταται και πάλι αίθριος ή υπάρχουν μικρά διάσπαρτα νέφη - υπολείμματα της καταιγίδας.

Επιμέλεια άρθρου: Γεωργιάδης Μάρκος