Ετησίες: Το φυσικό κλιματιστικό από την αρχαιότητα.

2018-05-23

Ως Ετησίες (ετησίαι, αρχ.Ελλ) ή μελτέμι (τουρκ.προέλευση) ονομάζονται οι ημερήσιοι τοπικοί άνεμοι που εμφανίζονται κατά την διάρκεια του θέρους και κάθε χρόνο στην περιοχή του Αιγαίου κυρίως. Οι ετησίες ανήκουν στην κατηγορία των εποχιακών ανέμων και πνέουν κυρίως από τα τέλη του Ιουλίου μέχρι και τον Αύγουστο. Δεν είναι ωστόσο λίγες οι φορές που εμφανίζονται ήδη από τον Ιούνιο ή και τον Μάιο (πρόδρομες ετησίες) ενώ κάποιες φορές παρατείνονται έως και τον Σεπτέμβρη και σπανιότερα μέχρι αρχές Οκτώβρη (όψιμες ετησίες). Οι ετησίες ή αλλιώς τα μελτέμια, έχουν διεύθυνση Β-ΒΔ (στο ΒΔ Αιγαίο) στο Θρακικό και Α.Αιγαίο ΒΑ, στο κεντρικό Αιγαίο Βόρειοι ή ΒΑ και στο Ν-ΝΑ Αιγαίο Β-ΒΔ διεύθυνση. 

Η πρώτη γραπτή αναφορά για τους ανέμους αυτούς που αποκτούν το μέγιστο της έντασης τους κατά την μεσημβρίαν και νωρίς το απόγευμα (όταν και η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ θάλασσας και στεριάς αλλά και ατμοσφαιρικής πίεσης μεταξύ αυτών φτάνει στο μέγιστο) έγινε από τον Αριστοτέλη στο έργο του "Μετεωρολογικά" και τον Ευκλείδη. Οπότε είμαστε βέβαιοι ότι πνέουν στην περιοχή τουλάχιστον 2.500 περίπου χιλιάδες χρόνια. 

Το μελτέμι εκδηλώνεται ως φυσική αντίδραση του συνδυασμού ενός συστήματος υψηλών πιέσεων στα Βαλκάνια και ενός συστήματος χαμηλών πιέσεων στην Α.Μεσόγειο και την Ασία, δημιουργώντας μια ροή αέρα με κατεύθυνση από τα Β-ΒΔ (Βαλκάνια) πρός τα Ν-ΝΑ (Α.Μεσόγειος - Ασία) ακολουθώντας τον φυσικό και μετεωρολογικό νόμο που λέει ότι ο αέρας πνέει από ένα σημείο Α με υψηλότερη πίεση προς ένα σημείο Β με χαμηλότερη πίεση. Οι ετησίες φθάνουν τα 5-6 έως και 7 μποφόρ αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που ενισχύονται ακόμη και άνω των 8 μποφόρ (με ενδεχόμενα προβλήματα) δροσίζοντας τους κατοίκους της Α.Ελλάδας, περιορίζοντας την ζέστη εκεί και μεταφέροντας πολλές φορές δροσερότερες ή και ψυχρότερες αέριες μάζες, κυρίως στα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Αυτός είναι και ο λόγος που ουκ ολίγες φορές ένα θερμό κύμα δεν επηρεάζει τόσο την Α.Ελλάδα αλλά περισσότερο τα δυτικά,κεντρικά και βόρεια τμήματα της χώρας. 

Ωστόσο, όταν οι ετησίες είναι ιδιαίτερα ενισχυμένες και στην περιοχή μας επικρατεί μεταφορά θερμών αερίων μαζών από την Β.Αφρική ή την Ασία , στα νησιά του Α.Αιγαίου, λόγω της γεωμορφολογίας με την γειτονική Τουρκία και το θερμό εσωτερικό αυτής, οι ΒΑ άνεμοι δρουν ως καταβάτες, ανέβάζοντας εκεί την θερμοκρασία αντί να την ρίχνουν, με παρόμοιο σύστημα όπως αυτό του λίβα στην θεσσαλική πεδιάδα και την Β.Κρήτη.

Επιμέλεια: Μάρκος Στέφανος Γεωργιάδης