Η Φθινοπωρινή Ισημερία στην Αστρονομία, την Λαογραφία και το Κλίμα (22/9/2021).

2021-09-21

Φθινοπωρινή Ισημερία σήμερα, 22 Σεπτεμβρίου. Επίσημη έναρξη του Φθινοπώρου για το βόρειο ημισφαίριο. Η θέση της Γης, η ηλιακή ακτινοβολία, η διαδικασία της σποράς και του τρύγου, οι ψυχολογικές-μυστικιστικές διεργασίες στον παγανισμό και ο μύθος της Περσεφόνης.

Με τον όρο φθινοπωρινή Ισημερία ορίζεται ως η επίσημη, αστρονομική έναρξη του Φθινοπώρου στο βόρειο ημισφαίριο. Κατά την φθινοπωρινή Ισημερία η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας εξισορροπείται. Αστρονομικά ορίζεται με βάση τον άξονα και την τροχιά της Γης απέναντι στον ήλιο (το βόρειο ημισφαίριο αποτραβά το πρόσωπό του από τον Ήλιο) και ο Ήλιος στη μεριά της Γης που εγκαινιάζει το φθινόπωρο βρίσκεται πιο χαμηλά στον ορίζοντα και η ηλιακή ακτινοβολία που διέρχεται στην επιφάνεια αποκτά λιγότερο κάθετο χαρακτήρα. Κλιματικά και μετεωρολογικά οι μέγιστες αλλά και οι ελάχιστες τιμές της θερμοκρασίας παρουσιάζουν πτωτική τάση, τόσο λόγω της ηλιακής ακτινοβολίας (που διέρχεται πιο οριζόντια και λιγότερο κάθετα) όσο και της μεγαλύτερης διάρκειας της νύχτας, οπότε μεγαλώνει και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο απελευθερώνεται η γήινη ηλιακή ακτινοβολία που έχει δεσμευθεί κατά την διάρκεια της ημέρας πίσω στο Διάστημα.

Μετεωρολογικά, το Φθινόπωρο συνδέεται παραδοσιακά στην χώρα μας με τα Πρωτοβρόχια, τις πρώτες ψύχρες και ο μήνας που το αντιπροσωπεύει είναι ο Σεπτέμβρης (από το λατινικό septem, που σημαίνει επτά). Τα Πρωτοβρόχια συνήθως εμφανίζονται κατά το τρίτο δεκαήμερο του μήνα λίγο πριν ή μετά την Φθινοπωρινή Ισημερία. Αρκετές φορές κάνουν την εμφάνισή τους και οι πρώτες χιονοπτώσεις στις υψηλές κορυφές της Μακεδονίας (Όλυμπος, Βόρας) ή της Ηπείρου (Πίνδος).

Κατά την παράδοση και στην Λαογραφία, η περίοδος της Φθινοπωρινής Ισημερίας και ο Σεπτέμβριος είναι συνυφασμένα με την αρχή της σποράς και την διαδικασία του τρύγου. Ξεκινούν οι αγροτικές προετοιμασίες για την καλλιέργεια νέων σπόρων και γίνεται η μετατροπή της άμπελου σε οίνο. Οι βροχές βοηθούν ώστε το χώμα να είναι μαλακό και έτοιμο για την σπορά. Στις παγανιστικές θρησκείες και στον Μυστικισμό, το Φθινόπωρο αντιπροσωπεύει την κάθοδο της Ψυχής στον Κάτω Κόσμο και ψυχολογικά την στροφή του Εγώ προς τα άδυτα του Ασυνειδήτου, με απώτερο σκοπό την πνευματική εξέλιξη και την αποδέσμευση από ότι παλιό μας κρατά πίσω, μας φθείρει και εμποδίζει την προσωπική μας εξέλιξη.

Στην ελληνική Μυθολογία, το Φθινόπωρο σχετίζεται με την κάθοδο της Περσεφόνης στον Άδη, αφότου τελειώσουν οι διαδικασίες της σποράς (θεά Δήμητρα, μητέρα της Περσεφόνης). Η Δήμητρα ως ένδειξη πένθους και θλιμμένη για τον αποχωρισμό από την κόρη της, παραδίδει όλη την πλάση σταδιακά στον θάνατο και την παγωνιά, μέχρι την επανένωσή τους την Άνοιξη (Έαρ) όπου αναγεννιέται όλη η πλάση. Δεν είναι τυχαίο που στον Χριστιανισμό η Ανάσταση του Χριστού έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται την Άνοιξη, καθώς η Ανάσταση του Χριστού συμβολίζει την νίκη απέναντι στον θάνατο και την πνευματική προσωπική ανάσταση όλου του κόσμου.

Επιμέλεια: Μάρκος Στέφανος Γεωργιάδης