Οι ψυχρές εισβολές της Βόρειας Αμερικής (Arctic Blasts in USA).

2020-09-11

Με αφορμή την πολύ πρόσφατη ψυχρή εισβολή στις μεσο/δυτικές ΗΠΑ και τον Καναδά, βρήκα την ευκαιρία να γράψω ένα μικρό άρθρο για αυτές τις ακραίες, αλλά κατά τ'άλλα όχι ασυνήθιστες ψυχρές εισβολές που παρατηρούνται κατά την διάρκεια βασικά της ψυχρής περιόδου στην Β.Αμερική, τις ΗΠΑ και τον Καναδά. 

Σε αντίθεση με την Ευρώπη, η γεωμορφολογία της Β.Αμερικής παρουσιάζει σημαντικές διαφορές που σε συνδυασμό με την ασυμμετρία του πολικού λοβού (polar vortex), επιτρέπει την είσοδο αρκτικών αερίων μαζών προς τα νότια χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. 

Ο ασύμμετρος πολικός λοβός.

Όπως παρουσιάζεται στον παρακάτω χάρτη, ο πολικός στρόβιλος ή αλλιώς polar vortex, είναι ασύμμετρος, με δύο κύριους πυρήνες πάνω από τον Καναδά και την βορειο-ανατολική Ασία αντίστοιχα. Το γεγονός αυτό κάνει εφικτό περιοχές με ίδιο γεωγραφικό πλάτος (π.χ Θεσσαλονίκη, Ν.Υόρκη) να βρίσκονται πιο κοντά ή πολύ πιο μακριά από την κύρια εστία ψύχους (η Ν.Υόρκη και οι βόρειες ΗΠΑ βρίσκονται πολύ πιο κοντά στον Καναδά από ότι η Θεσσαλονίκη και τα Βαλκάνια από την Σιβηρία). Αυτό επιτρέπει στις αρκτικές αέριες μάζες να διανύουν πολύ μικρότερη απόσταση από ότι στην περίπτωση της Ευρώπης, γεγονός που επιτρέπει στο να διατηρούν πολύ περισσότερο τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους (θερμοκρασίες) κατευθυνόμενες προς τον νότο χωρίς να εκφυλλίζονται σημαντικά.

Υπάρχουν δύο κύριες εστίες ψύχους στο βόρειο ημισφαίριο (μία πάνω από τον Καναδά και μία πάνω από την Σιβηρία).

Η γεωμορφολογία της βόρειας Αμερικής.

Εν αντιθέσει με την Ευρώπη η οποία καλύπτεται από πολλαπλές μεγάλες οροσειρές (Άλπεις, Καύκασος, Καρπάθια όρη κ.α) και που αποτελούν φυσικά εμπόδια, η βόρεια Αμερική διαθέτει ένα φυσικό χώρισμα (Continental devide) μεταξύ δύσης και ανατολής που αποτελείται από την μεγάλη οροσειρά των βραχώδων Ορών που διασχίζει τις ΗΠΑ και που εκτείνεται προς τον βορά με τις οροσειρές της Αλάσκας και προς τον νότο με αυτές του Μεξικού. Δυτικά των βραχώδων Ορών (δυτικές ΗΠΑ) το κλίμα είναι υγρότερο και ηπιότερο συγκριτικά με αυτό ανατολικά των Ορών, εξαιτίας των υγρών και θερμών αερίων μαζών που εισέρχονται από τον Ειρηνικό Ωκεανό. Τα βραχώδη Όρη λειτουργούν σαν φυσικό τείχος, μην επιτρέποντας τις θερμότερες αέριες μάζες να περάσουν προς τις ανατολικές και Β.ΗΠΑ και στις ψυχρότερες αέριες μάζες από τον Καναδά να κινηθούν προς τα δυτικά αντίστοιχα. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει κάποιο άλλο φυσικό εμπόδιο μεταξύ ηπειρωτικού αρκτικού Καναδά και Β.ΗΠΑ (απέραντη πεδιάδα με εναλλαγές λιμνών και ποταμών), οι αρκτικές αέριες μάζες από τον Καναδά κινούνται με ευκολία προς τις νοτιότερες περιοχές των ΗΠΑ, ανατολικά των βραχώδων Ορών (χάρτες).

Το πιο πρόσφατο ακραίο κύμα ψύχους που έπληξε τον Καναδά και τις ανατολικές και βόρειες ΗΠΑ είναι αυτό του Ιανουαρίου του 2019 (χάρτες), όταν μία εξαιρετικά ηπειρωτική αρκτική αέρια μάζα εξαπλώθηκε προς τον νότο προσβάλλοντας με θερμοκρασίες της τάξης των -40 με -50 βαθμών ακόμα και μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ. Ψυχρές εισβολές τέτοιου μεγέθους και βεληνεκούς, είναι σπάνιες ακόμα και για βόρειες περιοχές των ΗΠΑ όπως η Μοντάνα, το Ιλινόις και η Βόρεια Ντακότα.  Είναι αξιοσημείωτο ότι στην στάθμη των 850hPa (κατώτερη τροπόσφαιρα, αντιπροσωπευτική για τις καιρικές συνθήκες στην επιφάνεια) η θερμοκρασία άγγιξε τους -36 με -40 βαθμούς (!). Θερμοκρασίες της τάξης των -20 με -24 βαθμούς στα 850 στην Ευρώπη, ισοδυναμούν με ακραία και σπάνια κύματα σιβηρικού ψύχους.

Στην ερώτηση λοιπόν εάν είναι δυνατόν να παρατηρηθούν στην Ευρώπη και ειδικά στην χώρα μας τέτοιου είδους ψυχρές εισβολές τέτοιου βεληνεκούς με αυτές των ΗΠΑ, η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν προηγουμένως. Ωστόσο ανάλογες ψυχρές εισβολές αρκτικού αέρα και θερμοκρασιακές μεταβολές ανάλογες με αυτές στο Ντένβερ (πτώση της θερμοκρασίας άνω των 20 βαθμών σε λιγότερο από 48 ώρες), αν και σπάνιο, είναι εφικτό και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οφείλονται σε μία σφήνα υψηλών πιέσεων που εισβάλλει στην βορειο-ανατολική Ευρώπη και εξωθεί κρύο αρκτικό αέρα να κινηθεί από την Ρωσία προς την κεντρική Ευρώπη ή τα Βαλκάνια μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Στο σημείο αυτό να τονισθεί πως η ύπαρξη υδάτινου όγκου κατά την πορεία της ψυχρής μάζας προς τον νότο (βόρειος Ατλαντικός, Μαύρη Θάλασσα, Αιγαίο Πέλαγος) εκφυλίζουν ακόμα περισσότερο τα αμιγώς αρκτικά ποιοτικά χαρακτηριστικά της αέριας μάζας.


Επιμέλεια άρθρου: Μάρκος Στέφανος Γεωργιάδης

Πηγές: ziakopoulos_blogspot, kolydas.eu