Τροπικοί Κυκλώνες

2018-09-14

Οι τροπικοί κυκλώνες είναι στροβιλοειδείς διαταραχές πολύ μεγαλύτερης έντασης αλλά μικρότερης έκτασης από τους κοινούς εξωτροπικούς κυκλώνες (βαρομετρικά χαμηλά). Η ατμοσφαιρική πίεση στο κέντρο του κυκλώνα είναι πολύ χαμηλή (<975hpa) όταν ένας κοινός εξωτροπικός κυκλώνας έχει πίεση στο κέντρο ίση ή χαμηλότερη με 1005-1010hpa. Η ατμοσφαιρική πίεση στο κέντρο μίας τροπικής ύφεσης μπορεί να πέσει πολύ περισσότερο (925-940hpa), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν παρατηρηθεί κυκλώνες με κέντρο πίεσης ίσο με 893 και 887hpa (!). Οι άνεμοι εντός και γύρω του κυκλώνα είναι σφοδροί και ξεπερνούν τα 12 μποφόρ, αγγίζοντας ή και ξεπερνώντας τα 200χλμ την ώρα (σε ακραίες περιπτώσεις η μέση ταχύτητα του ανέμου μπορεί να αγγίζει τα 250χλμ και οι μέγιστες εντάσεις να ξεπερνούν τα 300χλμ την ώρα) με την τάση η έντασή του να αυξάνεται από την περιφέρεια προς το κέντρο.



Οι κυκλώνες δημιουργούνται και μετακινούνται επάνω από τους ωκεανούς, δημιουργούν μεγάλο κυματισμό (που μπορεί να ξεπερνούν και τα 3-5.5 μέτρα) και ανώμαλες καιρικές καταστάσεις και απεικονίζονται πάνω από τους χάρτες με την μορφή κλειστών έως κυκλικών ισοβαρών, όπου η πίεση ελαττώνεται πολύ από την περιφέρεια προς το κέντρο. 


hurricane on a weather map

Στην περιοχή του κέντρου του κυκλώνα, υπάρχει μία περιοχή διαμέτρου μερικών χιλιομέτρων, στην οποία επικρατούν ασθενείς άνεμοι και αίθριος καιρός. Η περιοχή αυτή λέγεται μάτι ή οφθαλμός, όπου γύρω της δημιουργούνται οι φοβερές καιρικές συνθήκες, που μεταβάλλονται ομοιόμορφα κατά μήκος των ακτίνων του προς όλες τις κατευθύνσεις. Οι κυκλώνες συνοδεύονται από καταρρακτώδεις βροχές και θυελλώδεις ανέμους (το μέγιστο  συναντάμε σε μία περιοχή ομόκεντρη προς τον οφθαλμό σε απόσταση 50-100χλμ). Το συνολικό ύψος βροχής σε ένα μόνο 24ωρο μπορεί να φθάσει και τα 500mm.

the eye of a hurricane (το μάτι)

Αίτια σχηματισμού: Δεν είναι γνωστός ακόμη ο μηχανισμός δημιουργίας των κυκλώνων. Λαμβάνοντας όμως υπόψη παράγοντες όπως ο τόπος και ο χρόνος που εμφανίζονται (γεωγραφικό πλάτος, εποχή) όσο και τις αναλύσεις των συνοπτικών χαρτών καιρού θα μπορούσαμε να πούμε ότι:

1. Οι κυκλώνες σχηματίζονται πάνω από περιοχές του πλανήτη όπου η θερμοκρασία της θάλασσας αποκτά τις μεγαλύτερες τιμές. Αυτές είναι περιοχές στον Ειρηνικό, τον Ατλαντικό και τον Ινδικό ωκεανό με τροπικό κλίμα κατά το τέλος του καλοκαιριού ή τις αρχές του φθινοπώρου.

2. Για την δημιουργία ενός κυκλώνα, απαιτείται στρώμα υγρού αέρα, ασταθούς και μεγάλου σχετικά πάχους.

3. Για τον σχηματισμό ενός κυκλώνα είναι απαραίτητη επίσης, μικρή μεταβολή του ανέμου καθ'ύψος στην κατώτερη τροπόσφαιρα.

4. Ευνοϊκή συνθήκη εκδήλωσης κυκλώνα, αποτελεί η προΰπαρξη μιας ελαφριάς κυκλωνικής κυκλοφορίας.

Κίνηση τροπικού κυκλώνα: Αρχικά ο κυκλώνας κινείται Δ, ΒΔ, Β και ΒΑ στο βόρειο ημισφαίριο (και Δ, ΝΔ, Ν και ΝΑ στο νότιο ημισφαίριο). Το σημείο όπου οι κυκλώνες αλλάζουν κατεύθυνση, λέγεται σημείο καμπής (ο κυκλώνας μοιάζει να στρίβει). 

Οι κυκλώνες είναι πιθανόν να ενισχύονται όσο κινούνται πάνω από τις θαλάσσιες επιφάνειες (ανατροφοδοτούνται με περαιτέρω υγρασία και θερμότητα) αλλά όταν πλησιάσουν και τελικά κινηθούν πάνω από ξηρά, εξασθενούν και τελικά εκφυλλίζονται, αφότου όμως έχουν διανύσει μία μεγάλη σχετικά απόσταση. Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι οι τροπικοί κυκλώνες σε αντίθεση με τους κοινούς κυκλώνες, έχουν θερμό πυρήνα και παρουσιάζουν σχετική ομοιομορφία ως προς τα φαινόμενα και την θερμοκρασία, κάτι που δεν συμβαίνει με τα παραδοσιακά βαρομετρικά χαμηλά. Αυτή είναι μία ιδιαιτερότητα η οποία δεν μπορεί να εξηγηθεί ακόμη.

Η διεθνής κλίμακα κυκλώνων Saffir - Simpson: Σύμφωνα με την διεθνώς αναγνωρισμένη κλίμακα κυκλώνων, οι κυκλώνες κατατάσσονται σε 5 κατηγορίες, με κριτήρια κατάταξης την ένταση των ανέμων, το ύψος κυματισμού αλλά και την ατμοσφαιρική πίεση στο κέντρο τους (με την 1η κατηγορία να αφορά τους λιγότερο ισχυρούς και την κατηγορία 5η τους πιο ισχυρούς). Όταν οι κυκλώνες εξασθενούν και πέφτουν κάτω από την κατηγορία 1 της κλίμακας Saffir - Simpson, μετατρέπονται σε τροπικές καταιγίδες.

ο κυκλώνας Florence από το διάστημα (φωτογραφία του αστροναύτη Alexander Gerst)


Επιμέλεια άρθρου: Μάρκος Στέφανος Γεωργιάδης

Πηγές: Μαθήματα Μετεωρολογιάς και Κλιματολογίας (Α.Φλόκα, Καθηγητή ΑΠΘ)